APABILA pesakit menunggu lama untuk mendapatkan katil, kehadiran warga asing di hospital kerajaan mudah menjadi perhatian. Dakwaan tular bahawa mereka memenuhi fasiliti tertentu menimbulkan persoalan tentang akses rakyat kepada rawatan. Namun, gambaran di ruang menunggu sahaja belum membuktikan siapa penyumbang utama kesesakan.
Perkembangan terkini menunjukkan bahawa tekanan terhadap hospital masih menjadi perhatian Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM). Pada 27 Oktober 2026, Menteri Kesihatan, Datuk Seri Dr Dzulkefly Ahmad menyatakan bahawa 28 daripada 39 hospital negeri dan hospital pakar utama merekodkan purata masa menunggu katil kurang lapan jam setakat Jun 2026. Pencapaian itu bertambah baik berbanding tahun sebelumnya, tetapi usaha mempercepat kemasukan ke wad masih diteruskan.
“Secara relatif, pencapaian ini adalah satu peningkatan berbanding tahun 2025,” kata Dzulkefly mengenai masa menunggu katil.
Untuk memahami masalah ini, dua perkara perlu dibezakan: kemampuan hospital merawat pesakit dan kemampuan mendapatkan bayaran selepas rawatan. Sumber yang disemak menunjukkan cabaran dalam kedua-duanya, tetapi belum membuktikan warga asing merupakan punca utama hospital kerajaan sesak.
Mengapa warga asing mendapatkan rawatan
Dalam penjelasan di Dewan Rakyat pada 7 Oktober 2026, Timbalan Menteri Kesihatan, Datuk Hanifah Hajar Taib, menegaskan bahawa rawatan perlu diberikan atas dasar kemanusiaan, khususnya apabila nyawa terancam. Prinsip ini menjelaskan mengapa pesakit yang memerlukan bantuan kecemasan tetap dirawat. Ia tidak bermaksud semua kunjungan warga asing ialah kes kecemasan atau semua rawatan diberikan secara percuma.
Bagi kunjungan lain, sebab pemilihan fasiliti perlu diteliti melalui rekod pesakit dan pengalaman mereka sendiri. Keperluan kepakaran, rujukan serta kemampuan mendapatkan rawatan alternatif ialah antara perkara yang perlu diperiksa. Tanpa bukti itu, sebab utama kehadiran warga asing belum boleh diputuskan.
Dakwaan bahawa mereka mengatasi jumlah pesakit tempatan juga memerlukan angka pembanding bagi hospital dan tempoh yang sama. Pekerja asing berdokumen, individu tanpa dokumen dan pelarian pula mempunyai kedudukan berbeza. Menggabungkan semuanya boleh mengaburkan pihak yang patut bertanggungjawab terhadap pembiayaan rawatan.
Tunggakan bil memerlukan tindakan terhadap pembayaran
Penjelasan Hanifah pada 7 Oktober memberi gambaran lebih jelas tentang masalah kutipan. Beliau mengaitkan tunggakan dengan ketidakmampuan membayar, ketiadaan insurans dan pesakit meninggalkan fasiliti tanpa melunaskan bil. Maklumat identiti serta perhubungan yang tidak lengkap turut menyukarkan tindakan susulan. Beliau menyatakan lebih 80 peratus tunggakan bil perubatan melibatkan pendatang tanpa izin dan golongan tanpa negara.
Jumlah Akaun Belum Terima (ABT) hasil KKM secara keseluruhan dilaporkan menurun daripada anggaran RM359 juta pada 2024 kepada RM336 juta pada 2025. Media pada 7 Oktober pula melaporkan bahawa RM281.08 juta ABT bagi 2025 melibatkan bil perubatan pesakit bukan warganegara, berdasarkan maklum balas KKM dalam Laporan Ketua Audit Negara 2/2026.
Bagi mendapatkan bayaran, KKM menjelaskan langkah seperti kutipan deposit dan bayaran semasa rawatan, surat peringatan serta notis tuntutan. Tindakan turut melibatkan majikan, waris dan kedutaan. KKM juga mencadangkan insurans kesihatan wajib bagi pelarian dan pemohon suaka berdaftar melalui Dokumen Pendaftaran Pelarian (DPP). Tindakan ini penting untuk mengurangkan bil tidak berbayar. Namun, kutipan yang lebih baik belum tentu memendekkan masa menunggu. Pesakit yang membayar penuh atau mempunyai insurans tetap memerlukan katil, doktor dan jururawat. Masalah pembiayaan perlu diselesaikan bersama masalah kapasiti, bukan dianggap sebagai penggantinya.
Hospital baharu belum tentu terus beroperasi sepenuhnya
Pembinaan hospital menambah ruang, tetapi kapasiti sebenar bergantung pada tenaga kerja, peralatan dan rawatan yang tersedia. Jika kepakaran tertentu hanya berada di hospital utama, pesakit tetap perlu dirujuk ke situ walaupun hospital berhampiran mempunyai katil kosong.
Perkara ini dibangkitkan dalam perbahasan Dewan Negara pada 26 Februari 2026. Seorang senator merujuk jawapan KKM bahawa Hospital Kuala Kubu Baharu mempunyai 128 katil dengan kadar penggunaan 54.2 peratus. Beliau menegaskan keperluan menambah fasiliti dan kepakaran kerana pesakit masih dirujuk ke Hospital Selayang, Sungai Buloh dan Slim River. Tempoh pengukuran kadar tersebut tidak dinyatakan dalam petikan perbahasan itu.
Di Hospital Pasir Gudang pula, Bernama pada 14 Ogos 2026 melaporkan pengisian kakitangan pada tahap 48 peratus, melibatkan 1,075 petugas. Ketika itu, KKM menyasarkan pengoperasian penuh merangkumi 304 katil dan 16 dewan bersalin pada Disember 2026. Sasaran tersebut menunjukkan pengembangan perkhidmatan dilakukan secara berperingkat; laporan itu belum mengesahkan pencapaian pengoperasian penuh.
Kedua-dua contoh memperlihatkan mengapa jumlah bangunan atau katil belum mencukupi untuk menilai penyelesaian. Soal yang lebih dekat dengan keperluan pesakit ialah berapa banyak katil boleh digunakan dengan selamat, rawatan apa yang tersedia dan sama ada rujukan masih perlu dihantar ke hospital yang sudah padat.
Mengurangkan tumpuan pesakit di hospital utama
Penyelesaiannya tidak memerlukan setiap hospital mempunyai semua kepakaran. Sebaliknya, rawatan perlu disusun supaya pesakit berada di fasiliti yang sesuai pada setiap peringkat penjagaan. Pada 27 Oktober, Dzulkefly menjelaskan usaha KKM melalui hospital kluster, pengurusan katil, rawatan harian dan penyumberluaran perkhidmatan.
KKM turut meneroka pendekatan step-down, iaitu mengenal pasti pesakit yang sudah stabil untuk ditempatkan di hospital daerah tanpa menjejaskan penjagaan. Pendekatan ini membolehkan hospital utama menumpukan kapasiti kepada pesakit yang masih memerlukan keupayaan rawatan di situ.
Sebagai contoh, seseorang mungkin memerlukan prosedur pakar di hospital utama, tetapi boleh meneruskan penjagaan di hospital daerah selepas stabil jika kemudahan dan petugasnya sesuai. Pengagihan sebegini berpotensi memberi ruang kepada kes baharu. Pemindahan tetap bergantung pada penilaian klinikal, bukan semata-mata keperluan mengosongkan katil.
Hospital kluster menyokong perkongsian kepakaran dan sumber antara fasiliti, manakala penyumberluaran membantu menampung sebahagian permintaan. KKM juga sedang meneliti pelaksanaan prosedur tertentu yang tidak rumit di hospital tanpa pakar. Langkah yang masih diteliti ini perlu dibezakan daripada perkhidmatan yang sudah beroperasi.
Pelaksanaannya bergantung pada kemampuan hospital penerima. Jika tenaga kerja atau peralatannya tidak mencukupi, tekanan hanya berpindah lokasi. Oleh itu, penambahan kakitangan dan penyelarasan rujukan perlu bergerak bersama pembangunan fizikal. Hasilnya harus dilihat pada masa menunggu, keselamatan rawatan dan penggunaan kapasiti antara hospital.
Keutamaan rakyat perlu diterjemahkan kepada akses lebih baik
Bukti yang tersedia belum cukup untuk menetapkan warga asing sebagai punca utama kesesakan hospital kerajaan. Yang lebih jelas ialah dua cabaran yang memerlukan tindakan serentak: mendapatkan bayaran rawatan dan memastikan kapasiti mencukupi di tempat pesakit memerlukannya.
Pengurusan warga asing perlu memperkukuh rekod identiti, tanggungjawab pembayar dan perlindungan kewangan. Pengurusan kapasiti pula perlu memastikan hospital baharu dapat beroperasi dengan tenaga kerja yang sesuai, sementara penjagaan yang boleh diberikan di fasiliti lain diagihkan secara selamat.
Keutamaan rakyat akhirnya mesti terlihat pada peluang mendapatkan rawatan tepat pada masanya. Bil yang berjaya dikutip ialah kemajuan dalam pengurusan kewangan; katil yang dapat digunakan dan masa menunggu yang berkurang ialah kemajuan dalam perkhidmatan. Hospital kerajaan memerlukan kedua- duanya.
Artikel Berkaitan Terdahulu:
Hospital kerajaan sesak: Sudah tiba masa perlindungan kesihatan pekerja asing diperketat?
