SEMUA tikus yang menerima vaksin eksperimen selesema burung terselamat dalam ujian makmal yang melibatkan tiga varian virus H5N1. Kajian itu diketuai Profesor Jonathan Heeney dari University of Cambridge di United Kingdom bersama syarikat bioteknologi DIOSynVax dan rakan penyelidik antarabangsa.
Hasilnya diterbitkan dalam jurnal Cell Reports Medicine pada 5 November 2026.
Pasukan itu mahu mengetahui sama ada satu vaksin boleh melindungi daripada beberapa varian. Soalan ini penting untuk persediaan menghadapi wabak kerana vaksin yang dibangunkan berdasarkan satu varian mungkin memberi perlindungan lebih rendah apabila berdepan varian lain.
AI membantu penyelidik menyasarkan beberapa bahagian virus
Penyelidik menggunakan kecerdasan buatan (AI) untuk membandingkan maklumat genetik virus daripada pelbagai negara. Dalam laporan awal yang disiarkan pada 16 Mei 2025, penyelidik menerangkan bagaimana perisian bioinformatik MAFFT menyelaraskan jujukan genetik virus, IQ- TREE memetakan hubungan antara varian, dan HyPhy membantu mereka bentuk antigen, iaitu sasaran yang membantu sistem imun mengenali virus.
Berdasarkan perbandingan itu, mereka membangunkan vaksin mRNA, dinamakan DVX-panH5Nx, yang mengajar sistem imun mengenali tiga protein virus. HA membantu virus memasuki sel, NA membantu virus yang sudah membiak keluar daripada sel, dan M2 membantu proses awal jangkitan selepas virus masuk.
Menyasarkan beberapa protein memberi sistem imun lebih daripada satu cara untuk mengenali virus apabila satu bahagian berubah.
Semua haiwan dalam kumpulan vaksin baharu terselamat
Untuk menguji perlindungan itu, penyelidik membandingkan haiwan yang menerima vaksin baharu dengan haiwan yang menerima vaksin berasaskan satu varian. Selepas vaksinasi, kedua-dua kumpulan didedahkan kepada virus dan dipantau untuk melihat berapa banyak haiwan yang terselamat.
Tikus dibahagikan mengikut varian yang digunakan dalam ujian. Varian itu berasal dari Vietnam (2004), Kemboja (2023) dan Kanada (2024). Semua tikus yang menerima vaksin baharu terselamat dalam setiap ujian tersebut.
Dengan vaksin pembanding, kadar tikus yang terselamat ialah 50 peratus bagi varian Vietnam dan 67 peratus bagi varian Kemboja. Dalam ujian berasingan menggunakan satu varian dari Itali, semua feret yang menerima vaksin baharu terselamat, berbanding separuh dalam kumpulan vaksin pembanding.
Feret yang menerima vaksin masih menunjukkan sedikit tanda penyakit. Kajian itu menunjukkan perlindungan terhadap strain yang sudah dikenal pasti dan berbeza antara satu sama lain. Perlindungan terhadap varian yang muncul kemudian masih perlu diuji. Cambridge menyatakan langkah seterusnya ialah ujian klinikal pada manusia. Bagaimanapun, universiti tersebut belum mengumumkan tarikh ujian klinikal itu akan bermula.
Malaysia kawal selesema burung tanpa vaksinasi unggas
Malaysia pernah berdepan wabak H5N1 di Tuaran, Sabah, pada 2018. Pada April 2024, Malaysia mengemukakan semula pengisytiharan bebas selesema burung berpatogen tinggi (HPAI) kepada Pertubuhan Kesihatan Haiwan Sedunia (WOAH). Susulan wabak di Australia, Malaysia menggantung sementara import anak ayam baka, anak itik baka dan telur bernas dari negara itu berkuat kuasa 24 Mei 2024, menurut notis Jabatan Perkhidmatan Veterinar (DVS) bertarikh 20 Jun 2024.
Protokol DVS menetapkan kawalan HPAI tanpa vaksinasi unggas. Langkah kawalan termasuk pemantauan penyakit dan penghapusan unggas di kawasan terjejas. Bagi penternak, wabak boleh menyebabkan kehilangan ternakan dan gangguan pengeluaran.
Jika teknologi vaksin ini dikaji untuk unggas, ujian pada ternakan perlu menentukan sama ada ia boleh mengurangkan penularan di ladang. Kos dos, pemberian vaksin dan pemantauan juga perlu dinilai.
Dapatan Cambridge memberi asas untuk menguji sama ada satu vaksin boleh melindungi manusia daripada beberapa varian H5N1. Buat masa ini, bukti perlindungan terhad kepada haiwan dan varian yang diuji. Varian yang muncul kemudian perlu dinilai melalui ujian lanjut.
