BAYANGKAN generasi muda yang semakin banyak menghabiskan masa dengan telefon pintar, permainan dalam talian dan skrin komputer, tetapi semakin kurang bergerak dalam kehidupan seharian.
Perkembangan itu bukan sekadar perubahan gaya hidup, sebaliknya mencerminkan masalah kesihatan awam yang semakin mendapat perhatian apabila tahap aktiviti fizikal remaja di seluruh dunia masih rendah.
Laporan terbaharu Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) bertajuk A Generation Missing Out: Global Trends in Adolescent Physical Activity, 2010–2025 mendedahkan seorang daripada empat remaja berusia 11 hingga 17 tahun tidak melakukan aktiviti fizikal sederhana hingga cergas sekurang-kurangnya 60 minit pada mana-mana hari sepanjang minggu sebelumnya.
Lebih membimbangkan, hanya 14 peratus remaja memenuhi tempoh aktiviti fizikal berkenaan pada setiap hari, manakala purata keseluruhan menunjukkan mereka hanya aktif sekitar 2.7 hari seminggu.
Kajian yang melibatkan lebih 3.2 juta remaja menerusi 389 tinjauan di 140 negara dan wilayah itu turut menunjukkan dunia hampir tidak mencatat kemajuan dalam menangani masalah ketidakaktifan fizikal sepanjang 15 tahun lalu.
Persoalannya, sejauh mana keadaan ini turut mencerminkan kehidupan remaja di Malaysia?
Malaysia berdepan masalah sama
Jawapannya boleh dilihat menerusi Kajian Kesihatan dan Morbiditi Kebangsaan (NHMS) 2022 yang menunjukkan tahap aktiviti fizikal remaja tempatan masih rendah.
Hanya 21.4 peratus remaja berusia 13 hingga 17 tahun memenuhi takrif aktif secara fizikal, iaitu melakukan aktiviti sekurang-kurangnya 60 minit sehari untuk lima hari atau lebih dalam seminggu.
Angka itu meningkat sedikit berbanding 19.8 peratus pada 2017, namun masih menunjukkan sebahagian besar remaja belum mencapai tahap aktiviti fizikal yang disarankan.
Angka NHMS dan WHO tidak boleh dibandingkan secara langsung kerana kedua-dua kajian menggunakan julat umur dan ukuran kekerapan aktiviti yang berbeza.
Lebih membimbangkan, 66.7 peratus remaja menghabiskan sekurang-kurangnya tiga jam sehari dengan aktiviti duduk seperti menonton televisyen, bermain permainan komputer dan melayari internet.
Peratusan itu meningkat ketara berbanding 50.1 peratus pada 2017.
Perkembangan tersebut menunjukkan masalah yang dihadapi bukan hanya berkaitan kekurangan penyertaan dalam sukan tetapi turut melibatkan perubahan rutin harian yang semakin mengurangkan pergerakan fizikal.
Teknologi digital memang menawarkan kemudahan hiburan, komunikasi dan pembelajaran. Namun, apabila penggunaannya mengambil sebahagian besar masa lapang, peluang untuk melakukan aktiviti fizikal turut berkurangan.
Jurang aktiviti fizikal antara lelaki dan perempuan
Satu lagi perkara yang perlu diberikan perhatian ialah perbezaan tahap aktiviti fizikal antara remaja lelaki dan perempuan.
Kajian WHO mendapati 28 peratus remaja perempuan di seluruh dunia tidak melakukan aktiviti fizikal sekurang-kurangnya 60 minit pada mana-mana hari sepanjang minggu sebelumnya berbanding 22 peratus remaja lelaki.
Hanya 11 peratus remaja perempuan aktif setiap hari berbanding 17 peratus lelaki.
Corak yang hampir sama turut dilihat di Malaysia apabila NHMS 2022 merekodkan tahap aktiviti fizikal dalam kalangan remaja lelaki sebanyak 28.1 peratus, jauh lebih tinggi berbanding perempuan yang hanya 14.7 peratus.
Jurang itu menunjukkan usaha menggalakkan gaya hidup aktif memerlukan pendekatan yang mengambil kira keperluan dan halangan berbeza antara kedua-dua kumpulan.
Bagi remaja perempuan, aspek keselamatan ketika melakukan aktiviti luar, kemudahan sukan yang sesuai, sokongan keluarga dan peluang menyertai aktiviti rekreasi perlu diberikan perhatian.
Tanpa persekitaran yang menyokong, usaha meningkatkan penyertaan aktiviti fizikal berisiko tidak mencapai kumpulan yang paling memerlukannya.
Aktiviti fizikal bukan hanya untuk atlet
Satu tanggapan yang perlu diubah ialah aktiviti fizikal hanya penting kepada mereka yang mahu menjadi atlet atau memiliki tubuh badan cergas.
Hakikatnya, pergerakan fizikal secara konsisten merupakan sebahagian daripada keperluan kesihatan, khususnya ketika tubuh dan minda sedang berkembang pada usia remaja.
WHO mengesyorkan kanak-kanak dan remaja berusia lima hingga 17 tahun melakukan aktiviti fizikal sederhana hingga cergas sekurang-kurangnya 60 minit sehari secara purata sepanjang minggu.
Aktiviti itu tidak semestinya melibatkan latihan intensif di gimnasium atau penyertaan dalam pertandingan sukan.
Berjalan pantas, berbasikal, berenang, bermain bola sepak, badminton dan berlari bersama rakan juga boleh menyumbang kepada keperluan pergerakan harian.
Aktiviti fizikal membantu meningkatkan kecergasan jantung dan paru-paru, menguatkan tulang serta otot dan mengurangkan risiko penyakit tidak berjangkit seperti diabetes jenis dua dan penyakit kardiovaskular.
Amalan bersenam juga menyokong kesejahteraan psikososial ketika remaja berdepan pelbagai perubahan fizikal, emosi dan sosial.
Membentuk tabiat ini sejak usia muda penting kerana gaya hidup yang diamalkan ketika remaja berpotensi berterusan sehingga dewasa.
Sekolah dan keluarga perlu memainkan peranan
Usaha menangani masalah ketidakaktifan fizikal tidak boleh diletakkan sepenuhnya pada bahu remaja.
Sekolah perlu menjadi antara persekitaran utama yang membudayakan aktiviti fizikal, bukan hanya menerusi mata pelajaran Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan tetapi juga dengan menyediakan lebih banyak peluang untuk bersukan dan bergerak sepanjang waktu persekolahan.
Penyertaan dalam aktiviti kokurikulum, permainan antara kelas dan program rekreasi boleh membantu menjadikan pergerakan fizikal sebahagian daripada rutin pelajar.
Pada masa sama, ibu bapa perlu menggalakkan anak-anak melakukan aktiviti luar, mengurangkan masa di hadapan skrin dan meluangkan masa bersenam bersama keluarga.
Kemudahan awam juga perlu mengambil kira keperluan golongan muda termasuk menyediakan taman rekreasi, gelanggang sukan, laluan pejalan kaki dan kawasan berbasikal yang selamat serta mudah diakses.
WHO turut menekankan bahawa penyelesaian kepada masalah ini memerlukan tindakan merentas sektor pendidikan, pengangkutan, perancangan bandar, sukan dan kesihatan.
Ini bermakna tanggungjawab membentuk generasi aktif tidak boleh bergantung kepada kempen kesedaran semata-mata. Persekitaran tempat remaja tinggal, belajar dan menghabiskan masa lapang juga perlu menyokong gaya hidup tersebut.
Jangan tunggu sehingga kesihatan terjejas
Peningkatan aktiviti sedentari dalam kalangan remaja Malaysia sepatutnya menjadi peringatan bahawa kesan gaya hidup tidak aktif tidak semestinya muncul dalam masa singkat.
Remaja yang jarang bergerak mungkin tidak merasakan sebarang masalah kesihatan ketika ini tetapi tabiat tersebut boleh meningkatkan risiko penyakit tidak berjangkit apabila usia meningkat.
Malaysia tidak boleh menunggu sehingga beban penyakit berkaitan gaya hidup semakin meningkat sebelum memberikan perhatian serius kepada budaya bersenam dalam kalangan generasi muda.
Usaha membentuk masyarakat aktif boleh bermula dengan perkara mudah seperti berjalan kaki, menggunakan tangga, bermain bersama rakan dan mengurangkan tempoh duduk terlalu lama.
Sukan juga tidak sepatutnya dilihat hanya sebagai medan melahirkan atlet atau memburu pingat, sebaliknya menjadi sebahagian daripada kehidupan masyarakat.
Generasi muda memerlukan lebih banyak ruang dan peluang untuk bergerak, bukan sekadar peringatan supaya meninggalkan telefon pintar.
Jika tabiat tidak aktif terus dianggap perkara biasa, Malaysia mungkin berdepan generasi yang membesar dengan kemudahan moden tetapi semakin kehilangan asas kecergasan fizikal.
