INDONESIA muncul sebagai penyumbang terbesar perolehan afiliasi syarikat Malaysia di luar negara pada 2024, mengatasi Singapura yang mendahului pada tahun sebelumnya. Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM), dalam laporan diterbitkan pada 14 Oktober 2026, merekodkan perolehan RM68.9 bilion daripada operasi di Indonesia, berbanding RM29.1 bilion di Singapura.
Walaupun angka ini merujuk kepada prestasi 2024, ia merupakan data terkini DOSM yang diterbitkan pada Oktober 2026. Menjelang 2027, perubahan kedudukan tersebut membuka persoalan tentang pasaran yang boleh dikembangkan oleh syarikat Malaysia dan pulangan daripada operasi mereka di luar negara.
Afiliasi Malaysia merujuk kepada syarikat di luar negara yang dikawal oleh syarikat induk di Malaysia melalui pegangan ekuiti melebihi 50%. Dalam bahasa mudah, syarikat itu beroperasi di negara lain, tetapi kawalan majoritinya berada di Malaysia. Statistik ini mengukur hasil operasi perniagaan tersebut, bukan sekadar nilai barangan yang dieksport dari Malaysia.
Menurut DOSM, jumlah perolehan afiliasi Malaysia di seluruh dunia meningkat kepada RM371.9 bilion pada 2024 daripada RM343.3 bilion pada 2023. Kenaikan RM28.6 bilion itu bersamaan kira-kira 8.3%.
Indonesia mendahului dengan jurang RM39.8 bilion
Afiliasi Malaysia di Indonesia mencatat perolehan RM68.9 bilion pada 2024, menjadikannya penyumbang terbesar kepada hasil operasi syarikat Malaysia di luar negara. Vietnam berada di tempat kedua dengan RM38.1 bilion, diikuti Singapura sebanyak RM29.1 bilion.
Perolehan di Indonesia melebihi Singapura sebanyak RM39.8 bilion. Daripada jumlah perolehan seluruh dunia sebanyak RM371.9 bilion, operasi di Indonesia menyumbang kira-kira 18.5%, berbanding 7.8% daripada Singapura.
Perolehan Singapura turun hampir separuh
Pada 2023, Singapura merupakan penyumbang terbesar dengan perolehan RM55.8 bilion. Namun, angka itu turun kepada RM29.1 bilion pada 2024, iaitu penurunan RM26.7 bilion atau kira-kira 47.8%.
Dalam tempoh yang sama, jumlah perolehan afiliasi Malaysia di seluruh dunia meningkat 8.3%, daripada RM343.3 bilion kepada RM371.9 bilion. Ini menunjukkan bahawa penurunan hasil operasi di Singapura berlaku ketika jumlah hasil keseluruhan masih berkembang.
Angka ini menunjukkan perubahan kedudukan negara penyumbang utama kepada perolehan afiliasi Malaysia. Namun, sebab perolehan di Singapura menurun belum dapat dipastikan daripada laporan ringkasan yang tersedia.
Kehadiran syarikat Malaysia terus berkembang di Indonesia
Kehadiran perniagaan Malaysia di Indonesia turut dapat dilihat di wilayah Banten. Laporan Astro Awani pada 11 Oktober 2026 memetik Kaunselor Menteri (Ekonomi) Kedutaan Besar Malaysia di Jakarta, Ahmad Akmal Muhamad, yang menyatakan sebanyak 174 syarikat Malaysia beroperasi di wilayah tersebut. Menurut beliau, ekosistem perindustrian yang mantap, hubungan logistik bersepadu dan sokongan kerajaan wilayah menjadi antara faktor yang menarik syarikat Malaysia.
“Kehadiran mereka didorong oleh beberapa faktor, termasuk ekosistem perindustrian yang mantap, ketersambungan logistik bersepadu, kerajaan wilayah yang menyokong serta pihak berkuasa pelaburan yang proaktif,” kata Ahmad Akmal dipetik dari BERNAMA menerusi Astro Awani.
Dari sudut strategi, ahli ekonomi Nungsari Ahmad Radhi pernah menekankan kepentingan memanfaatkan diplomasi, perjanjian perdagangan dan kemudahan pergerakan barangan untuk membantu perusahaan kecil dan sederhana (PKS) Malaysia menembusi pasaran Indonesia. Beliau menyampaikan pandangan itu dalam program Pantau Agenda Reformasi di Astro Awani pada 14 Julai 2023. Kedua-dua pandangan ini memberikan konteks tentang peluang dan keperluan pengembangan perniagaan di Indonesia.
Perolehan besar belum menunjukkan keuntungan bersih
Perolehan yang dilaporkan DOSM merujuk kepada hasil perniagaan afiliasi Malaysia di luar negara. Angka RM68.9 bilion ialah jumlah perolehan operasi di Indonesia, bukannya purata hasil setiap syarikat atau keuntungan bersih.
Untuk mengetahui keuntungan sebenar, hasil tersebut perlu ditolak kos seperti perbelanjaan operasi, faedah pembiayaan dan cukai. Angka perolehan juga tidak menunjukkan berapa banyak keuntungan yang dibayar sebagai dividen kepada syarikat induk di Malaysia atau dikekalkan untuk mengembangkan perniagaan di Indonesia.
Perolehan ini turut berbeza daripada nilai eksport Malaysia. Afiliasi di Indonesia boleh memperoleh hasil daripada barangan yang dihasilkan atau perkhidmatan yang disediakan di negara itu. Oleh itu, jumlah perolehannya tidak boleh terus dicampurkan dengan nilai eksport untuk mengukur sumbangan kepada ekonomi Malaysia.
Kerajaan sediakan pembiayaan untuk peluasan pasaran luar
Perdana Menteri merangkap Menteri Kewangan, Datuk Seri Anwar Ibrahim, ketika membentangkan Belanjawan 2027 di Parlimen pada 9 Oktober 2026, mengumumkan peruntukan RM60 juta kepada Perbadanan Pembangunan Perdagangan Luar Malaysia (MATRADE) untuk membantu syarikat tempatan menembusi dan mempelbagaikan pasaran luar. Bank Pembangunan Malaysia Berhad (BPMB) pula akan menyediakan pembiayaan RM1 bilion bagi menyokong perusahaan mikro, kecil dan sederhana (PMKS) meneroka pasaran eksport.
Kerajaan turut menyediakan RM10 juta melalui inisiatif Jom Malaysia untuk membawa produk desa dan perkhidmatan bernilai tinggi ke platform digital serta pasaran luar. Langkah ini menunjukkan sokongan kerajaan merangkumi pembangunan keupayaan, akses pembiayaan dan pemasaran produk tempatan.
Langkah ini menunjukkan hala tuju kerajaan untuk membantu syarikat Malaysia memperluas pelanggan dan pasaran antarabangsa. Namun, bantuan eksport tidak semestinya membawa kepada penubuhan afiliasi di luar negara. Bagi syarikat yang mahu membina operasi sendiri, keputusan itu turut bergantung pada modal, permintaan dan peraturan di negara berkenaan.
Menuju 2027 ukuran kejayaan perlu lebih menyeluruh
Indonesia kini mendahului Singapura dari segi perolehan afiliasi Malaysia berdasarkan data 2024. Namun, kedudukan ini belum menentukan pasaran mana yang akan memberikan pulangan terbaik pada 2027. Hasil perniagaan perlu dinilai bersama kos, keuntungan dan prestasi dalam beberapa tahun.
Sokongan dalam Belanjawan 2027 membuka ruang kepada lebih banyak syarikat tempatan meneroka pasaran luar. Kejayaannya kelak perlu dilihat melalui jualan yang direalisasikan, keuntungan yang diperoleh serta peluang perniagaan yang terbuka kepada pembekal di Malaysia.
